‘De laatste jaren is hier geen enkele speler beter geworden’

Door Geert-Jan Jakobs

Roda JC vecht tegen zwartkijkers

Een nieuw stadion, een grote schoonmaak en een trainer van naam en faam. Roda JC deed er de afgelopen jaren alles aan om weer aansluiting te krijgen bij de subtop, maar vooralsnog zonder succes. Intern overheerst het vertrouwen in een gezonde sportieve toekomst, maar clubicoon Arnold Hendriks luidt de noodklok.

Het was een snikhete dag, mei 2005 pufte naar zijn einde. In Kerkrade leek het kwik nog net wat hoger te klimmen dan in de rest van Nederland. De terugkeer van Huub Stevens naar Roda JC was een feit en de voetbalkoorts sloeg toe in de grensstreek. Een portret met afmetingen die zelfs de voormalige Chinese leider Mao Zedong verlegen zouden hebben gemaakt, prijkte op de voorgevel van het Parkstad Limburg Stadion. De verloren zoon was thuis, Roda telde weer mee.

Anderhalf jaar later is de voetbaltempel allang weer van die glans ontdaan. Van het reusachtige spandoek is op deze donderdag in januari geen spoor meer te bekennen. De storm beukt woest tegen de buitenmuren, onheilspellende wolkendekens lijken klaar om het stadion van de kaart te vegen. Over een half jaar vertrekt Stevens – wonderen daargelaten- zonder de gehoopte successen uit Kerkrade. De aanhang blijft onverminderd snakken naar succes. Het laatste Uefa Cup-avontuur van Roda JC dateert alweer van vijf seizoenen geleden. Waarom kon zelfs Stevens de club niet nar een hoger plan tillen? Heeft de toptrainer gefaald of is het tijd het beeld van Roda als eerzuchtige topper definitief bij te stellen? Tijd voor een rondgang langs betrokkenen.

De trainer
Stevens zelf is er niet de man naar om zijn club in diskrediet te brengen. Hij heeft bovendien dit seizoen nog een klus af te maken. Maar het is geen geheim dat de coach de afgelopen anderhalf jaar gefrustreerd raakte door het gebrek aan mogelijkheden in Kerkrade. Hij probeerde oude tijden te doen herleven, maar merkte dat er sinds zijn eerste vertrek – in oktober 1997 naar Schalke 04 – veel is veranderd. En niet ten goede. Waar concurrerende clubs in de daaropvolgende seizoenen opbloeiden, zonk Roda weg in de middenmoot. Stevens wil niet weten van een mislukte terugkeer naar de club waarmee hij in de jaren negentig zo succesvol was. ‘Twee jaar geleden deden privé-redenen mij besluiten weer in Nederland aan de slag te gaan’, begint hij. ‘Ik kwam in gesprek met Roda en kon me vinden in hun verhaal. De club wilde terug naar een meer Nederlandse indentiteit. Met die opdracht ben ik begonnen en daar heb ik me ook aan gehouden. Daarbij was het zaak ons te kwalificeren voor de play-offs om Uefa Cup voetbal en dat hebben we gedaan. We zijn dus geslaagd. Méér dan dat zelfs, want op één minuut na haalden we ook nog de bekerfinale.’

De realiteit is dat veel mensen teleurgesteld zijn in de recente prestaties van Roda JC. Supporters droomden – misschien tegen beter weten in – van een herhaling van successen zoals in het 1994/95, toen Roda onder Stevens als tweede eindigde achter het oppermachtige Ajax. Ze kwamen bedrogen uit. Vanaf tribunes, om nog maar te zwijgen van de internetsites, kreeg Stevens de laatste tijd veelvuldig kritiek te verwerken van de fans die hem eerder nog op handen droegen. ‘Supporters zijn altijd kritisch, maar de mensen in Kerkrade helemáál’, weet hij. ‘De sfeer rondom Roda is al lange tijd niet heel positief. En ik begrijp de onvrede van de mensen ook wel, want ze hebben de laatste jaren geen fantastisch voetbal gezien. Maar niemand kan beweren dat er in de tweede helft van vorig geen strijd is geleverd. Ook in deze competitie hebben we vaak genoeg keihard gevochten. Dat mag ook gewaardeerd worden. We hebben nog niet het voetbal laten zien dat in deze groep zit, maar dat kan toch ook niet? Het elftal is volop in ontwikkeling. We hebben een cultuuromslag teweeggebracht. Voorheen liepen hier jongens als László Bodnar, Predrag Filipovic en Sérgio, die waren gehaald om voor veel geld door te verkopen. Spelers waren handelswaar en voelden dat aan. Ze ontwikkelden nooit een band met de club. Nu heeft Roda tenminste weer een hechte spelersgroep. De jongens brengen nog niet wat ze kunnen, maar dat zal ze in de toekomst wel lukken.’

Tot die tijd is geduld absoluut noodzakelijk, volgens Stevens. ‘De verwachtingen zijn nu veel te hooggespannen. We begonnen dit seizoen met een overwinning bij Excelsior en pakten in de weken daarna nog wat punten. Riepen enkele mensen dat we voor het kampioenschap moesten gaan… Als ik zoiets hoor, lach ik me echt kapot. Dat is toch niet reëel? Maar de mensen luisteren niet, of willen me niet horen. Ons doel is ook dit seizoen weer kwalificatie voor de play-offs. Maar met onze begroting staan we op de twaalfde of dertiende plaats in de Eredivisie, dus die opdracht is al moeilijk genoeg.’ De trainer onderstreept dat Roda JC stapjes in de goede richting zet. ‘De organisatie is een stuk verbeterd sinds mijn vertrek van tien jaar geleden. En de afgelopen anderhalf jaar is de basis gelegd voor een gezonde toekomst. Het elftal bestaat weer grotendeels uit Nederlandse jongens Net als in het verleden, toen ik kon beschikken over jongens als Mark Luijpers, Ruud Hesp, Ger Senden, René Trost, Johan de Kock, Eric van der Luer en Raymond Atteveld’.

Ondanks zijn vertrouwen in de toekomst van de club vertrekt de 53-jarige Stevens na dit seizoen opnieuw uit Kerkrade. ‘Tenzij er geen goede club op mijn pad komt. In dat geval blijf ik misschien als scout bij Roda.’ Maar gezien zijn staat van dienst als trainer-coach lijkt dat niet echt een logisch scenario. ‘Ik verwacht niet meer zoveel jaren op het veld te staan. Misschien nog drie seizoenen, misschien vijf. Ik heb sterk het gevoeld dat ik anders moet gaan doen. Bij Roda voel ik me vooral opbouwtrainer, maar ik zou graag wel weer successen willen meemaken.’

De achttienvoudig international is een winnaar per definitie. Een man met een natuurlijke drang naar het hoogst haalbare, die zijn ambitie niet langer wil wegstoppen in het Kerkraadse keurslijf. Sinds zijn rentree liep hij zich meer dan een stuk op een muur van (financiële) beperkingen. Die weestand was hij in de tien voorgaande jaargangen, bij de Duitse grootmachten Schalke 04, Hertha BSC en 1. FC Köln, niet meer gewend.

‘De meest onaangename verrassing voor mij was eigen dat Arnold Hendriks (technisch adviseur en geldschieter, red.) besloot te stoppen. Had ik niet op gerekend. Mede op zijn advies hebben we bij Roda een wekelijks technisch overleg ingevoerd tussen voorzitter, trainer, directeur, bestuurslid technische zaken en hoofdscout. Arnold is één keer geweest, daarna nooit meer. In het begin had dat te maken met de ziekte van zijn vrouw, maar ik vind het heel jammer dat hij ook daarna nooit meer zijn gezicht liet zien. Met zijn voetbalverstand had hij zeker nog van grote waarde kunnen zijn.’

De trainer hoopt en gaat ervan uit dat Roda de onder zijn leiding ingezette cultuuromslag na zijn afscheid zal voortzetten. Met een nieuwe bloeiperiode als resultaat. “Toen ik Roda tien jaar geleden verliet, wonnen ze het daaropvolgende jaar de beker. Het zou fantastisch zijn als dat scenario zich herhaalt. Het zou een indicatie zijn dat ik met mijn assistenten, net als destijds, goed werk heb geleverd.’

De aanvoerder
Het nieuws van het naderende vertrek van Stevens wekte weinig verbazing in de selectie. De meeste spelers voorvoelden de knagende ambitie van hun trainer. Niettemin betreurt aanvoerder Jan Paul Saeijs diens besluit. ‘Het is jammer dat de trainer vertrekt, want mede vanwege hem heb ik vorig jaar voor Roda JC gekozen’ zegt de verdediger. ‘Ik kende Stevens alleen van verhalen en tv, maar na het eerste gesprek was ik meteen enthousiast. Hij heeft mijn hoge verwachtingen waargemaakt. In één jaar tijd heb ik hier veel zien veranderen. Het groepsgevoel is alleen maar sterker geworden. Eerder speelden in Kerkrade bijna alleen maar buitenlanders, nu is er een goede mix van jongens van buitenaf en Nederlanders. En daar tel ik voor het gemak ook de Belgen bij, want die komen uit de buurt.’

Na een voortvarende seizoenstart vielen de prestaties van Roda ver terug. Tot ergernis van Saeijs. ‘Ik denk dat wij niet onderdoen voor ploegen als FC Groningen en FC Twente. Wij kunnen meespelen om de plaatsen vijf tot en met zeven, maar zijn nog veel te grillig. De eerste maanden deden we het hartstikke goed. Niet zozeer voetballend, maar vooral op basis van instelling. Later zijn we gaan verslappen. Dat is dodelijk voor deze ploeg. Wij kunnen wedstrijd niet op kwaliteit uitspelen. We kunnen alleen presteren als iedereen alles geeft. Als één of twee jongens verzaken, komen wij onherroepelijk in de problemen. Ook ikzelf kan beter. Ik begon redelijk aan dit seizoen, maar ben daarna weggezakt. Nu voel ik me weer fris. Ik train goed en ben tevreden bij Roda, dus verwacht ik dat mijn prestaties snel verbeteren. We zullen er alles aan doen dit seizoen nog goed af te ronden. We moeten ons sowieso kwalificeren voor de play-offs. Dan zullen we ook meer toeschouwers trekken.’

Dat laatste is allerminst overbodig. Waar concurrerende clubs elke twee weken kunnen rekenen op uitpuilende tribunes, is het Parkstad Limburg Stadion vaak slecht voor de helft gevuld. Roda doet er alles aan het beeld van warme familieclub uit te dragen, maar tijdens menig thuisduel is de sfeer kalm en kil. Saeijs: ‘De mensen zijn sceptisch in Kerkrade. Vóór dit seizoen zeiden veel supporters: “Ik koop geen clubcard, want het wordt toch niks”. Maar toen we een paar keer wonnen, kwam er steeds meer publiek. Die ontwikkeling moet zich doorzetten. Als wij presteren, komt dat stadion wel vol.’

De geldschieter
In tegenstelling tot Saeijs en Stevens is Arnold Hendriks niet optimistisch over de perspectieven van Roda JC. Droevig ziet de textielbaron hoe zijn club langzaam wegzakt in de anonimiteit. Mede dankzij zijn neus voor talent, zakelijke instinct en goedgevulde portemonnee konden de Zuid-Limburgers zich de voorbije decennia manifesteren als verdienstelijke subtopper. Maar die tijden zijn voorbij, sombert de suikeroom Hendriks: ‘Zoals het er nu voorstaat, gaat Roda het nog moeilijk krijgen om aan te haken bij het linkerrijtje. Geld is het probleem. Met een begroting van ruim elf miljoen euro is de middenmoot het hoogst haalbare. Andere clubs hebben hun inkomsten de laatste jaren enorm kunnen verhogen, maar hier lukt dat niet. Roda is de laatste drie, vier jaar stil blijven staan. Binnen twee jaar hebben negen Nederlandse clubs een begroting die twee keer zo hoog is als die van Roda. En dat verschil is bijna niet te overbruggen. Roda heeft natuurlijk jarenlang boven de begroting gepresteerd. Dat lukte ondermeer door de winst uit verkoop van spelers. Het bedrag dat we voorheen per seizoen verdienden aan transfers stond gelijk aan veertig procent van de begroting. Die extra inkomsten mist de club nu. Ze willen puur overgaan op Nederlands sprekende voetballers, maar het is ontzettend moeilijk die jongens voor meer geld door te verkopen. Het aanbod van goede spelers is al zo klein in dit land en bovendien legt Roda het in de race om talent vaak af tegen clubs die méér te besteden hebben.’

De Limburgse zakenman maakt zicht ernstige zorgen. ‘De situatie gaat me aan het hart. Ik zou niet liever hebben dan dat het beter ging met Roda. Maar het is zeer de vraag of dat nog gaat gebeuren. Het huidige elftal vertegenwoordigt niet veel transferwaarde. Er is de laatste jaren geen speler beter geworden. Ik had gedacht dat met name Sekou Cissé en Boldizsár Bodor veel verder zouden zijn in hun ontwikkeling, maar dat is er niet van gekomen. De club moet zich maar eens afvragen hoe het beter moet, want zoals het nu gaat, schiet het niet op.‘

Algemeen directeur Huub Narinx had onlangs schoongenoeg van alle pessimistische bespiegelingen over De trost van het Zuiden. In een column op de clubsite zette hij zich af tegen de sceptici die voortdurend ‘steenkoolzwartkijken’. Hendriks: ‘Ach, die man zit pas een jaar in de voetballerij. Narinx zou ook het stadion vol maken, zijn woorden hebben dus niet zoveel te betekenen. Hij moet de club natuurlijk verdedigen, maar ik weet wel beter.’ Hendriks reageert koeltjes op het nakende afscheid van Stevens. ‘Dat is geen verrassing. Huub heeft in Duitsland bij grote clubs gewerkt en enorm veel geld verdiend. Toen hij weer bij Roda begon dacht hij: Dat doe ik wel eventjes. Maar als je tien keer minder verdient dan je gewend was, gaat zich dat op den duur toch wreken. In Huubs vorige periode bij Roda werden spelers beter onder zijn leiding, nu niemand. Waarom weet ik niet, daarvoor sta ik er te ver vanaf. Tot op de dag van vandaag heeft Huub ook nog eens dertien nieuwe spelers gehaald, maar ook die hebben de club nog niet naar een hoger niveau getild. Zijn beslissing na dit seizoen te stoppen begrijp ik wel. Hij kwam naar Roda vanwege zijn gezinssituatie maar wel puur gericht op PSV. Roda was voor hem een tussenstap, dat wisten wij. Hij had een clausule in zijn contract dat hij elke dag kon overstappen naar PSV. Maar zijn wens is niet uitgekomen.’

‘Als iemand intern niet wil praten,' reageert Stevens, ‘moet hij ook op persoonlijke titel niet naar buiten treden, en zeker niet negatief. Hendriks wil nog steeds invloed uitoefenen, maar maakt het daardoor steeds moeilijker voor iedereen die dag in, dag uit met hart en ziel voor Roda werkt. Met gefundeerde kritiek kan ik iets, maar ongefundeerde kritiek, daar sta ik boven.’

Sinds afgelopen zomer is Hendriks naar de achtergrond verdwenen. De voormalige geldschieter en bestuurder zegt dat hij niet zit te wachten op een terugkeer aan het front. ‘Als ze hulp nodig hebben bij het aantrekken van versterking wil ik best nog eens bijspringen, maar alleen als het gaat om een jonge speler die nog progressie kan maken. Tegenwoordig zie ik op teletekst al de club een nieuwe speler heeft gehaald. Ik heb al een paar maanden geen enkel contact gehad met Roda, ook niet met de scouting. Ik heb mijn tijd gehad. Het is te hopen dat er snel één of liefst meer personen opstaan die de club willen helpen.’

De voorzitter
Servé Kuijer is niet alleen voorzitter van Roda JC, maar ook een vriend van Hendriks. Hij schrikt niet van het sombere beeld dat zijn kameraad schetst. ‘Het zijn uitspraken van een zakenman die alleen in zijn eigen werkwijze gelooft’, countert Kuijer. ‘Toen Roda tweede werd in 1995, kwamen we ook niet verder dan een dertiende begroting. Dat weet Hendriks ook. Dus als hij beweert dat de toekomst er somber uitziet, dan wil hij daarmee maar één ding zeggen: De club kan niet zonder Arnold Hendriks. Neem van mij aan dat zijn pessimisme niet terecht is. De verschillen tussen de clubs zijn inderdaad groter geworden, maar ik denk dat wij het gaan overbruggen. Op dit moment zijn wij in gesprek met een aantal vermogende mensen uit de Parkstad-regio.’ Kuijer wil nog geen details onthullen over de nieuwe geldschieters. ‘Ik kan wel zeggen dat Hendriks weer een grotere rol gaat spelen bij het binnenhalen van nieuwe talenten. Hij hoeft van ons niet meer te vergaderen, dat kan hij namelijk niet. Arnold wil zich niet meer bezighouden met bestuurlijke zaken, maar graag een-op-een met een trainer communiceren. Daar is hij erg goed in. Tussen Hendriks en Stevens is dat contact helaas nooit van de grond gekomen, maar met de nieuwe trainer gaat dat hopelijk wel gebeuren.’

Kuijer is preses sinds 1 juli 2004, na eerder al eens directeur, lid van de raad van bestuur en voorzitter te zijn geweest. Hij is tevreden over het werk van Stevens. ‘Wij hebben van Huub nooit verlangd dat hij Europees voetbal zou halen. We haalden hem voor de opbouw. Roda was uitgegroeid tot een vreemdelingenlegioen. Er werd gekocht om het kopen, niet om een ploeg op te bouwen. Tien van de elf spelers kwamen uit de gekste windstreken, het elftal was los zand. Arouna Koné uitgezonderd had het aankoopbeleid in vijf jaar tijd alleen maar missers opgeleverd. Huub had de taak weer een herkenbaar team samen te stellen. En in dat proces zijn we nu op de juiste weg. Huub heeft goed werk verricht, maar mist de spanning waarmee hij in Duitsland te maken had. Heb ik begrip voor. Volgens mij hoopt hij stiekem dat Rijkaard vertrekt bij Barcelona. Ronald Koeman hem opvolgt en hijzelf naar PSV kan. En dat gun ik hem van harte. Maar eerst moet hij zijn klus in Kerkrade afmaken. De afgelopen anderhalf jaar is Huub altijd fanatiek geweest, maar ik verwacht dat hij de komende weken nog een tandje bij schakelt. Al was het maar om niet de indruk te wekken dat hij met zijn gedachten al bij een andere club is. Dit seizoen eindigen we in het linkerrijtje, daarna bouwen we door. We hebben negen nieuwe spelers in de ploeg vergeleken met vorig jaar, het kost tijd daarvan een team te smeden. De volgende stap is dat we jongens van hoger niveau aan de selectie toevoegen, iemand als Mohammed Sarr van Standard. Maar dat soort jongens haal je niet binnen voor een appel en een ei. We zijn druk bezig de financiële mogelijkheden te vergroten en het ziet er best veelbelovend uit. Geloof me, doemdenken over Roda is volstrekt niet reëel.’

Uit:VI 4, 24 januari 2007