De Trots van het Zuiden

Het scheelde niet veel of Roda JC, de ploeg die door fusies ontstond, had zelf ook deel uitgemaakt van een samensmelting. Maar zowel in 1996 als 2002 verdwenen de plannen voor een FC (Zuid) Limburg met Roda JC, MVV en Fortuna Sittard in een vroegtijdig stadium van tafel, zodat de Kerkraadse club nog altijd zelfstandig in de eredivisie blijft.

Dalende bezoekersaantallen en slechte resultaten waren in het begin van de jaren zestig van de vorige eeuw aanleiding een fusie tussen Roda Sport en Rapid JC ter sprake te brengen. Roda Sport, dat voortkwam uit een samengaan van SV Bleijerheide en SV Kerkrade, behaalde in het seizoen 1961/62 de tweede plaats in de tweede divisie. Stadgenoot Rapid JC, ontstaan uit een huwelijk Rapid'54 en Juliana, was in 1956 nog kampioen van Nederland, maar vond zich zelf zes jaar later terug op de achttiende en laatste plaats van de eredivisie; degradatie was onontkoombaar. Toen financier Wiel Reiss geen andere geldschieters naast zich duldde en zijn afscheid meer of min bekenbaar maakte, zocht secretaris Casper Somers naar mogelijkheden om Rapid JC en het betaalde voetbal in Kerkrade te behouden. Gesprekken met de directie van de regionale staatsmijnen gigant DSM wierpen hun vruchten af, maar het bedrijf had geen trek in het sponsoren van twéé clubs in de oostelijke mijnstreek. Nadat ook het gemeentebestuur van Kerkrade druk uitoefende en op een fusie aanstuurde, vonden de geldschieters Wiel Reiss (Rapid JC) en Kris Kerres (Roda Sport) elkaar en Roda JC was geboren.

Allerlei kinderziektes velden de nieuwe club in de beginjaren. De beste spelers van Rapid JC en Roda Sport waren (te) oud of vertrokken naar andere verenigingen, de organisatie zat diep en moest vanuit een diep dal zijn weg naar boven zien te vinden. Het gevolg was dat Roda JC in het seizoen 1962/63 als laatste eindigde in de eerste divisie en de daaropvolgende acht jaargangen in de tweede divisie verbleef. 'Twee keer waren we dichtbij promotie naar de eerste divisie', meldt oud-speler Hens Fischer, 'maar zowel in 1964 als 1967 haalden we het net niet'. Toen de KNVB in 1971 een grootscheepse sanering doorvoerde in het profvoetbal en veel andere clubs moesten terugkeren naar de amateurs, mocht Roda JC alsnog de stap zetten naar de eerste divisie, waar zij de basis voor een zonnige toekomst legde.

De vierde plaats in het seizoen 1971/72 was slechts een opwarmertje voor het kampioenschap, een jaar later. Met 52 punten uit 38 wedstrijden gaven aanvoerder Hens Fischer, keeper Jo van der Mierden, Willy Damen, John Meuser, Theo Offermans, Wim Langenhuizen, Peter de Wit, Jo Körver, Willy Coolen, Hans Zuidersma, André Broeks, Henk van Leeuwen, Henk van Rooy, Paul Philippens, Jef Blatter en John Pfeiffer de concurrentie het nakijken. Kerkrade stond op zijn kop: het eredivisievoetbal was terug in de voormalige mijnwerkersstad. De titel vormde een climax van een memorabel seizoen, waarin Roda JC onverwacht afscheid moest nemen van trainer Jacques Koole. De 34-jarige oefenmeester zakte na een ochtend training, bij het binnenlopen van het stadion, in elkaar en overleed. 'We waren geschokt door zijn dood' zegt Fischer. 'Maar veel tijd om bij te komen hadden we niet. We kregen een week vrijaf en moesten daarna weer aan de bak. Hoewel we vóór dat seizoen al werden bestempeld als kampioenskandidaat was het overlijden van Koole wellicht een extra stimulans om de titel binnen te halen. Hij was zó gemotiveerd met Roda JC bezig geweest, dat wij zijn werk als het ware wilden afmaken. De mentaliteit in de groep was er ook naar: iedereen wilde winnen en niemand was te beroerd om een stap extra te zetten. De nieuwe trainer Hennie Hollink, die van HVC overkwam, en manager Hens Coerver, die een jaar eerder met Koole de juiste spelers had ingekocht, hadden ook hun aandeel in het kampioenschap. Alle puzzelstukjes pasten dat seizoen precies in elkaar'.

Het eerste jaar in de eredivisie leverde Roda JC slechts de vijftiende plaats op, maar geleidelijk aan verwierven de geel-zwarten een positie als subtopper. Het eerste hoogtepunt was de KNVB-bekerfinale tegen PSV in 1976. De Eindhovenaren wonnen met 1-0 na verlenging, maar omdat zij dat jaar ook de landstitel in de wacht sleepte, mocht Roda het volgende seizoen uitkomen in het toenmalige Europa Cup II toernooi. Daarin trof de ploeg in de eerste ronde het grote Anderlecht. met ondere andere de Nederlandse internationals Rob Rensebrink en Arie Haan. De Limburgers met onder anderen middenvelder Dick Advocaat en de sterke voorhoede met Gerard van der Lem, Dick Nanninga en Pierre Vermeulen, stonden tijdens hun bezoek aan Brussel kort voor tijd nog verrassend met 0-1 voor, maar de Belgen bogen die score om in een 2-1 zege. In de return, die 25 duizend toeschouwers naar Stadion Kaalheide trok, kwam Roda twee keer op voorsprong, maar bereikte Anderlecht uiteindelijk de volgende ronde (2-3). Het duurde daarna 12 jaar voordat Kerkrade weer buitenlandse clubs mocht verwelkomen. De aanleiding was opmerkelijk genoeg dezelfde als bij het Europese debuut: kampioen en EC I-winnaar PSV was in het seizoen 1987/88 weer te sterk in de bekerfinale, ditmaal met 3-2 na verlenging. Roda JC schakelde vervolgens in het EC II-toernooi Vitória Guimaers (Portugal) en Metallist Charkov (uit de toemalige Sovjet-Unie) uit, en mocht overwinteren en in maart 1989 CSKA Sredets Sofia in de kwartfinale trof. Het Bulgaarse team met de aankomende steraanvallers Emil Kostadinov, Lubomir Penev, Hristo Stoitchkov was in eigen huis met 2-1 te sterk. Na afloop overheerste de berichtgeving over het harde spel van Roda JC, dat liefst zeven gele kaaren moest incasseren en Wilbert Suvrijn verloor met rood (twee keer geel). Trainer Jan Reker mocht in de return in Kerkrade bovendien niet vanaf de bank kijken. In plaats daarvan koos hij voor een plek op het koude en winderige dak boven de hoofdtribune.

Het spel van Roda en de fantastische ambiance op Kaalheide gaven niettemin een warm gevoel. Doelpunten van Michel Haan en Eric van der Luer leken de club toegang tot de halve finale tegen Barcelona te verschaffen. Ware het niet dat Man of the Match Michel Boerebach vlak voor tijd te zacht terugspeelde op keeper Jan Nederburgh, waardoor Stoitchkov -over wie later het verhaal ging dat geldschieter Nol Hendriks hem voor een lading spijkerbroeken had kunnen kopen- een verlenging eruit sleepte. Omdat beide ploegen daarin niet tot scoren kwamen, moesten penalty's de beslissing brengen. Alfons Groenendijk en (alweer) Michel Boerebach misten, waardoor de mooie avond in een anti-climax eindigde. In de jaren daarna volgden nog Europese ontmoetingen met Monaco, Olimpija Ljubljana, Benfica, Schalke 04, Hapoel Beer Sheva (met de befaamde 10-0 thuiszege) Primorje Ajdovscina, Vicenza, Shakhtar Donetsk, VfL Wolfsburg en Inter Bratislava. Het laatste internationale optreden dateert uit het seizoen 2001/2002, toen Roda achtereenvolgens Fylkir (IJsland), Maccabi Tel Aviv en Bordeaux uitschakelde, voordat het boog voor AC Milan -ook al na strafschoppen, na een sensationele 0-1 zege in San Siro.

Roda JC bereikte vijf keer de finale van de KNVB-beker. Na tweemaal PSV was in 1992 ook Feyenoord te sterk (3-0). Pas in 1997 ging de dennenappel, die inmiddels de naam Amstel Cup droeg, mee naar Kerkrade. Roda versloeg SC Heerenveen in De Kuip met 4-2 en herhaalde dat kunststukje drie jaar later tegen NEC: 2-0. Eindelijk sleepte Kerkrade, na de titel van Rapid JC in 1956, weer eens hoofdprijzen in de wacht. Een tweede kampioenschap leek in het seizoen 1994/95 haalbaar, ware het niet dat Ajax destijds ongenaakbaar was. De Amsterdammers bleven ongeslagen en speelden slechts zeven keer gelijk, waaronder de beide ontmoetingen met Roda (beide 1-1). De Kerkraadse ploeg, die alleen bij PSV en NEC verloor en op Kaalheide zowel PSV (3-0) als Feyenoord (5-0) ruim de baas bleef, beleefde onder leiding van trainer Huub Stevens een topseizoen. De beloning was de hoogste eindklassering in de clubgeschiedenis: de tweede plaats. De fans mochten vooral dat jaar terecht spreken van de Trots van het zuiden.